Хууль зүйн сайд АНУ-д ямар мэдэгдэл хийчихэв ээ?
2013 оны 2 сарын 25 [Уншсан тоо: 159705]
Хууль зүйн сайд Х.Тэмүү­жин АНУ-д ажиллаж амьдарч буй иргэдтэй уулзалт хийжээ. Улс орны чухал чухал  нууц мэдээллүүдтэй харьцдаг, хууль хүчний байгууллагуу­дын ил далд бүхий л үйл ажил­лагаануудыг мэдэж байдаг нөлөө бүхий албан тушаалтны энгийн иргэдэд хийсэн мэдээ­лэл гэхэд хэт задгай гэмээр уг уулзалт багагүй анхаарал татаж байна.  Мэдээж харийн оронд амьдарч байгаа юм гээд хаячихдагаа больж, сонгуульд саналыг нь авдаг, төрийн өн­дөрлөгүүд нь очиж уулзаж учир­даг болсон дэвшилтэт уур амьсгал нөлөөлөө биз. Хэв­лэлийнхэн бидэнд бол анхаа­рал татсан мэдэгдлүү­дийг тэнд зарлана уу, энд дэлгэнэ үү сонин биш болсон цаг.  Юу ярив, юу нь хүмүүст айдас хүйдэс төрүүлэв, юу нь хэм хэмжээг гэтлэв гэдэг л сонин.

МИАТ-ийн, бас Татварын хэрэг гээд том дуулианууд дэгдээд буйг манай иргэд ихээхэн сонирхож байгаа. АНУ-д байгаа иргэд ч энэ хэргүүдийн талаар Хууль зүйн сайдаас асууж лавлаж. Харин манай Хууль зүйн сайд “МИАТ-ийн хэргийг бид зарла­хаас өөр арга байгаагүй. Яа­гаад гэвэл тэр хэрэг дээр ажил­лаж байсан хүмүүст маш их дарамт ирж эхэлсэн. Тиймээс тэд энэ хэргийг задлаач ээ гэдэг хүсэлт тавьсан юм” гэж ярьжээ.

Ер нь бол аливаа хэрэгт холбог­догс­дын гэм буруутай шүүхээр нот­лог­доогүй байхад хэнбугай ч задалж, зарлах эрхгүй. Одоо бол мөрдөн байцаагчид нь шууд салбарынхаа сайдтай энүүгээр нь шоудъя, тэрийг нь жаахан байж байгаад...гэх маягаар “хэлэлцэж” суудаг болж л дээ. Үнэн хэрэг дээрээ бол шууд барьж аваа­чаад бүгдийг нь хорьчихож байгаад шалгаж байхад дарамт шахалт гэж сүртэй юм юу байхав дээ. Энэ чинь АН эрх барьж байгаа, шал өөр нөх­цөлд шалгагдаж байгаа хэрэг шүү дээ. Арай л хэтрүүлээд байгаа санагдах юм. Мэдээж улсын өч төчнөөн сая долларыг идэж шамшигдуулсан ийм ноц­той эдийн засгийн гэмт хэргийг ил­рүүлж шалгаж байгаа нь сайн хэрэг. Харин улс төрийн ашиг хонжоо хайж, хэт хэм хэмжээ давуулан ашиглаж байгаа нь зохисгүй. Энэ бол сайн засаглалын зүгээс ирэх дохио биш.  

Нөгөө талаар Хууль зүйн сайд ямар хэргээр хаашаа томилолтоор ажиллаж байгаагаа олон нийтэд зарлаад явах хэр зөв юм бэ. Наана­даж аюулгүй байдалтай нь холбоотой элдэв зүйлс гарвал яах юм. Гадаадад битгий хэл дотоодод дарамтад өртөөд байгаагаа л гайхаад байгаа сайд биз дээ. Тийм л юм бол ажил үүргээ чимээгүй хийж сур л даа. 

Х.Тэмүүжин сайд тэр уулзалт дээр “Бид энэ хэрэг дээр гурван сар ажиллаж, одоогоор зургаан сая долларыг нь илрүүлээд байна. Өнгөр­сөн арванхоёрдугаар сард би өөрөө Хонгконг явлаа. Танайд манай маш их хэмжээний мөнгө бэлнээрээ ороод байна, чухам хаашаа ороод байгааг нь хэлж өгөөч ээ гээд л. Хонгконг ма­найтай эрх зүйн харилцан туслал­цаа үзүүлэх гэрээ байгуулаагүй учраас хэлэх боломжгүй гэсэн. Тэгвэл “Авил­гатай тэмцэх конвенц”-ийн дагуу зөвхөн сувгийг нь заагаад өгчих, бид өөрсдөө олъё гэлээ” гээд л долоон булчирхайгаа дэлгэжээ. Ингэх хэрэг байв уу гэдэг асуулт гарч ирж байгаа биз. Ядаж гаднынханд инээдэмтэй харагдана бус уу.

Эндээс нэг зүйл ил болж байна. Тэр нь дуулиант хэргүүдийн шалгалт амжилттай явагдаж байгаа нь. МИАТ-ийн хэрэг дээр гэхэд идэж шамшиг­дуулсан гэх их мөнгөнөөс одоо илэр­чихсэн байгаа нь л зургаан сая ам.дол­лар гэнэ. Татварын хэрэг гэхэд л 17 тэрбум төгрөгийг тус газрын найман эрх мэдэлтэн  данс руугаа хуваагаад л шилжүүлчихсэн байсан аж. Үнэхээр аймаар гэхэд багадам явдал болжээ. 

Бас нэг сонин юм сайд ярьсан байна. МИАТ-ийн зэрэг том хэргүү­дийг шалгах явцад цагдаад байх ёстой баримт мэдээллүүд цагдаадаа биш, тэдний гэр орноос гарч ирж байх юм гэнэ. Энэ талаар Х.Тэмүүжин “Манай цагдаа тэгэхээр гэмт хэргийг мөрдөн шалгах биш, харин ч гэмт хэрэгт­нүү­дэд мэдээлэл өгсөөр ирж. Бас нийс­лэлийн газар, өмчтэй холбоотой том хэргүүдийг илрүүлээд зарлах биш, нөгөө хүнтэйгээ тохирон дарах байд­лаар мөнгө олдог байсан байгаа юм. Тэгээд л цагдаагийн дарга нар хөрөн­гөжөөд байдаг. Тэднийг зайлуулаад эхэл­сэн, зарим нь бүр Америкт ир­чихсэн, Х.Тэмүүжингээс яаж Хууль зүйн яамаа салгаж авах вэ гээд хурал хийгээд явж байна гэнэ. Америкт ирж хуралдталаа тийм чинээлэг болсон байна шүү дээ” гэж буу халжээ. Энэ үнэний ортой байж магадгүй, гэхдээ эзэн биетэй нь нэг мөсөн зарлахгүй яагаад битүүд нь харлуулаад явна вэ гэдэг асуулт гарч ирнэ. Үнэн хэрэгтээ одоогоос 10-аад жилийн өмнөөс сэтгүүлч миний бие “Land Cruiser, хаш хөөрөгний эзэд”, “Хайран чиг ху­рандаа нар минь” гэх мэтээр цуврал нийтлэл бичиж сануулж байхад эцэстээ цувралаа зогсоо гэх команд л ирдэг байсан. Сүүлдээ бүр хувийн дарамтад орох тийшээгээ эргэж, заримынх нь захиалгаар гадагшаа хил давах эрхгүй хүний дансанд орж хүртэл үзсэн. Тэгэхээр энэ бол шинэ юм биш. Тэр үед гарын таван хуруунд багтах нөхдүүдийн тухай л асуудал байсан. Цаашаа нэг их тэлсэн нь юу л бол. Тиймээс нэлэнхүйд нь хуран­даа нар гэж чичлэх нь шударга биш юм.  Хэтрүүлэг бол ямар ч үнэ цэнтэй ажлын нэр хүндийг бууруулж байдаг зүйл шүү дээ.

Хууль зүйн сайд АНУ-д өөр нэг хачин мэдэгдэл хийжээ. Өшөө цаана нь шалгах ёстой томоохон хэргүүд олон байна гэдгийг тэр зарлалаа. Энэ тухайд тэрбээр “Олон хүн бидэнд “Одоо “Эрдэнэт”-ийг шалгаач ээ, их юм гарна шүү” гэж хэлдэг. Гэвч нэг болгоомжлол байна. Хэт олон газар зэрэг гал асаавал тэр их эсэргүүцлийг даахгүй, шинэчлэл маань нурж мэд­нэ” гэж ярьсан байна. Боловсон хүч­ний хувьд ч ийм олон том хэргийг нэг дор шалгах чадавхи манайд байхгүй гэнэ. Монгол Улсын хэмжээнд ийм төр­лийн хэрэгтэй тэмцэх 60-хан хүн бай­гаа аж. Энэ бараг үнэн байх. Гэх­дээ Хууль зүйн сайд маань хүчин чадлынхаа нөөц бололцоог дэлхий нийтэд ингэж зарладаг нь яаж байгаа юм бол. Улс орон дамнуулан явагд­даг, Улс төр-бизнес гэсэн хосолмол бүлэглэлүүдийн үйлддэг гэмт хэргүүд дээр бүх орны хүчний байгууллагууд анхаарлаа хандуулан ажилладаг. Манайх ч энэ чиглэл дээр тэдний зин­даанд биш юм гэхэд байгаа чадлаа­раа ажиллах ёстой. Тэгж ч ирсэн.  Ер нь бол дээрээ татаастай нь л гадаа­дад мэргэжил дээшлүүлдэг, ОХУ-руу академид явдаг тогтсон жишиг үйл­чилж ирсэн нь үнэн. Ирээд л шууд улаан ромбо зүүсэн пээдийсэн пээ­дийсэн дарга нар болдог. Улс төрийн­хөнд үйлчилж, нэг нэг бүлэглэлд толгойгоо шургуулж аваад, тэдний­хээ эрх ашгийг хамгаалах ажилд гарц­гаадаг байсан. Мэргэшсэн зүйлээрээ фронт дээр ажиллаж, ёс зүйгээ харуулж байсан нь бараг байхгүй. Тийм болохоор цагдаа дотор байх шинэ тутам, ялангуяа эдийн засгийн хэргүүд дээр ажиллах мэргэжлийн тусгай чадавхи эзэмшсэн баг нь боловсон хүчнээр дутмаг байгаа юм. 

Х.Тэмүүжин энэ талаар ярих явцдаа нэг зүйл дээр алдаа гаргалаа. Түүний үед МИАТ, Татварын хэрэг хоёрыг л эцэслэх юм байна. Харин “Эрдэнэт үйлдвэр” гэх аварга том сав руу өнгийж чадахгүй гэдгээ тэр шуудхан хүлээлээ. Яагаад вэ. “Эрдэ­нэт үйлдвэр” бол үе үеийн төрийн дээд зиндааны нөхдүүдийн түшиц газар байсан. “Эрдэнэт”-ийн бизне­сийг тэд аль ч нам хүчин байсан ичиж улайхгүйгээр нэг нэгнээсээ уламж­лан авсаар ирсэн. Энд ганцхан “Хү­нийхэн”  тоглоогүй, “Өөрийнхөн” нь бай­гаа. Үүх түүхийн нэг хэсгийг бал­луурдчихдаг үе одоо өнгөрсөн шүү дээ.  Тэгэхээр Хууль зүйн сайд Х.Тэмүүжин өөрийнхөнтэйгөө “үзэж” чадахгүй юм байна. Өндөрлөгтэй бол шөргөөцөлдөхгүй аж.  Харин МАН-ынхан руу бол зуудаг нохой шиг л явна. Шударга биш харагдавч тэрний зовлон үнэхээр их байгаа ажээ.   

Аа, харин тэр ажил албанаасаа хусагдсан цагдаагийнхан хаана очоод ганихарч суух, балга тагш юмны ард хэнийгээ харааж, юугаа мөрөөдөж найгах нь сайдын санаа зовох асуудал биш юм шиг санагдана. Хүний эрхийн асуудал шүү дээ. Иргэддээ ийм бололцоо олгох гэж л хил хязгаараа нээлттэй болгосон биш үү. Ажлаас халагдлаа гээд бүгд бөбөөчин болох ёсгүй биз дээ.

Манай нийтлэг ёс зүй үнэхээр доройтжээ. “Энэ үнэхээр гайгүй нөхөр байна шүү. Овоо юм хийгээ­сэй, бололцоог нь олгоосой” гээд най­даж суух суур нөгөөх маань сэтгэ­лээр унагаасан юм хийгээд явчихдаг. Бүгд ховоор ажлаа явуулдаг. Хов живэнд үнэхээр их ач холбогдол өгдөг болжээ. Энэ үзэгдэл бүх газруудыг хавтгайд нь бүрхэж, нэлэнхүйд нь эзэмдсэн байна. Тэр таныг тэгж байна, ингэж байна, тэгэх гэж байна гэнэ гээд л шивэгчингүүд очоод шургадаг. Нөгөө нөхөр шазайтал нь зуугаад, итгээд, элдэв ажиллагаа явуулаад унадаг. Үнэндээ энэ бол хамгийн бүдүүлэг явдал шүү дээ. Хов жив нь сүүлдээ хүний хувь заяа шийддэг болон шид орж эхэлж байна. Энэ чинь нөгөө 37 он биш биз дээ. Бид юу болж явна вэ. Энэ зуун бол баримтын зуун. Тэр битгий хэл урлаг нь, уран зохиол нь тэр чигээрээ баримтжаад явчихлаа шүү дээ. Бидний арга барил л баримтаас зугтаж, уламжлал, элдэв хийсвэр зүйлстэй хутгалдсан хэвээр байна бус уу. 

Х.Тэмүүжин бол АН-ын залуу үеийн дотроос цойлон гарч ирж чадсан залуу лидер. Зан чанарын хувьд шазуур зуусан, хатуу хариг хүн гэж зарим нь дүгнэдэг. Өс хонзонгийн хүүдий, хүнийхээ хувьд энэрэх нинжин сэтгэлгүй, байдаг л нэг хөмхий зуугч гэж олон хүн хэлдэг.  Миний хувьд тэр бол шилмэл үзэл санаа тээгч. Үнэт зүйлтэй хүн. Ийм зүйл­сийн дэргэд зан чанарын зарим нэг өө сэв бол жижиг зүйл. Гэхдээ үйл ажиллагаа, бодлого хоёртоо сэтгэ­лийн мухрын ээдэж гашилсан зүйлээ хутгачихвал тэр хэн ч биш болно.  Ёс­той нөгөө шүүхдэлцээд байсан багш­тайгаа дараагийн өөр газар уул­зах эрэмбэгүй болж үлдэнэ. Тэрэнд одоо зам дээр нь гарч ирсэн жижиг чулуу болгоныг доош нь шигдтэл гишгиж байх зав байхгүй. Алт шиг үеүдээ ариглах хэрэгтэй. Энд Р.Амар­жаргал гишүүний өгсөн  ярилц­лагад тэндээс уурсаад л хариу шидээд байвал хүндлэгддэг, хайрлагддаг төвшин нь намсаад л байна шүү дээ. 

Түүний дайтах ёстой субъект бол хууль ёсыг гажуудуулагсад, гэмт хэрэгтнүүд, тогтолцооны гажиг боло­хоос “Өнгөрсөн үе” биш. Тэр хааяа “Өнгөрсөн үе”- дээ бүхэлд нь хүйтэн ханддаг хүн юм шиг харагддаг. Бас тэр өршөөх, мартах, уучлах тал дээр маруухан нөхөр шиг үзэгддэг. Уг нь жижиг сажиг юмыг үл хэрэгсэж сурах сайхан шүү дээ. Ялангуяа эмэгтэй­чүүд, хөгшдийг уучилж байх хэрэгтэй. Уучлал, тайтгарлын ард дандаа гоё улирал ирдэг. Гоё улирал танд, таны хүрсэн амжилт дээр гоёыг л нэмнэ. Ингээд танд улам их амжилтыг хүсэн энэхүү нийтлэлээ өндөрлөе.


"Монголын шилдэг нийтлэлчдийн клуб" танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй.
Нийтлэлийн архив
Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.
Монголын шилдэг нийтлэлчдийн клубын гишүүд нь редакцийн бодлогоор ажилладаггүй тул
аливаа нийтлэл, түүнтэй холбогдон гарах асуудлыг тухайн нийтлэлч бүрэн хариуцна.
Copyright © 2012, Baabar.mn